Historia parafii

O nas » Historia parafii » Historia parafii

Po wojnie 13-letniej i podpisaniu pokoju toruńskiego w roku 1466 Malbork znalazł się w granicach Królestwa Podskiego i odtąd aż do pierwszego rozbioru w roku 1772 był siedzibą wojewodów i jedną z rezydencji królewskich.


W roku 1467 przystąpiono do odbudowy zburzonego w czasie trzyletnich walk o Malbork kościoła paraifialnego. W jej wyniku powstała zupełnie nowa świątynia, tylko w części posiadająca stare fundamenty. Zrezygnowano ze starego zarysu, nadając budowli cechy świątyni halowej trójnawowej i sześcioprzęsłowej bez wyodrębnionego prezbiterium. Sklepienia kryształowe wsparte na ośmiobocznych filarach wykonane zostały w początkach XVI w. Kościół nakryty został zespołem dwuspadowych dachów. Nad każda nawa zbudowano wieżyczki wieńczące kosze miedzyspadowe, tworzące razem ze szczytami rodzaj gotyckiej attyki. Wieża z cegły na rzucie kwadratu miała podbudowę z ozdobnymi blendami i wysokim portalem. Nad częścią murowaną zbudowano drewniane oszalowane belkowanie, służące do zawieszania dzwonów, a całość nakryto ostrosłupowym dachem łamanym zwieńczonym iglicą. Wieże te, ze względu na bliskość nadnogackiej skarpy, usytuowano od strony południowej. Częściowo odbudowany kościół oddano do dyspozycji wiernych już w r. 1468, chociaż roboty wykończeniowe wraz z wieża zakończono dopiero w r. 1623. Naijdroższy dzwon na wieży pochodzi z roku 1502, a złocona na niej kula, która przetrwała do 1945 r. miała złocenie z roku 1923. Przy kościele, zgodnie z ówczesnym zwyczajem, znajdował się cmentarz grzebalny.

W okresie reformacji zaczęły docierać do miasta głoszone przez duchownych „nowinki religijne", które zyskały wielu zwolenników wśród mieszkańców ziemi malborskiej. W roku 1623 król Zygmunt Stary zwrócił się do rady miejskiej, aby zakazała głoszenia nauki Marcina Lutra. Dwa lata później upomniał ją i nakazał pod kara grzywny czterech tysięcy dukatów schwytanie winowajców i odstawienie ich na zamek. Nie na wiele się to zdało, gdyż w 1525 r. nawet biskup pomezański Erhard von Queiss przeszedł do obozu reformatorów, a sama rada albo sprzyjała im, albo bała się ludu.

W roku 1534 dotknęła kościół nowa klęska, ponieważ doszło do zawalenia się części kryształowych sklepień. które odbudowano po czterech latach jako sieciowe. Potężne filary, na kłórych się wspierają, datowane są na lata 1635-1637.

Z chwila przejęcia Malborka przez władze polskie zaszło wiele istotnych zmian. Administracja kościelna w przeważającej części (za wyjątkiem enklawy elbląskiej) należała do diecezji pomezańskiej zarządzanej przez biskupów chełmińskich. W XVI w. na terenie województwa malborskiego, podlegającego wspomnianej diecezji (bez terytorium Elbląga) znajdowało się 50 parafii, w tym 6 miejskich. W wyniku reformacji większość kościołów parafialnych była faktycznie opuszczcna przez katolickich proboszczów i częściowo obsadzona przez ewangelickich pastorów.